สำหรับเจ้าของธุรกิจที่เพิ่งเริ่มต้น เรื่องภาษีมักเป็นสิ่งที่สร้างความสับสนมากที่สุด ทั้งที่จริงแล้วหากเข้าใจโครงสร้างพื้นฐาน การวางแผนและยื่นภาษีให้ถูกต้องก็ไม่ใช่เรื่องยาก บทความนี้รวม 7 เรื่องภาษีที่นิติบุคคลไทยแทบทุกแห่งต้องเจอ ตั้งแต่วันแรกที่จดทะเบียนบริษัท
1. ภาษีเงินได้นิติบุคคล
นิติบุคคลมีหน้าที่ยื่นแบบและชำระภาษีเงินได้ปีละ 2 ครั้ง คือแบบครึ่งปี (ภ.ง.ด.51) ภายใน 2 เดือนนับจากวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี 6 เดือนแรก และแบบประจำปี (ภ.ง.ด.50) ภายใน 150 วันนับจากวันสิ้นรอบบัญชี โดยคำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษีของกิจการ ไม่ใช่กำไรทางบัญชีเพียงอย่างเดียว เพราะมีรายการที่ต้องบวกกลับหรือหักออกตามประมวลรัษฎากร
2. ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)
ธุรกิจที่มีรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 30 วันนับจากวันที่รายได้เกินเกณฑ์ และยื่นแบบ ภ.พ.30 เป็นประจำทุกเดือน แม้เดือนใดไม่มีรายการซื้อขายก็ยังต้องยื่นแบบเปล่า การออกใบกำกับภาษีให้ถูกต้องครบถ้วนตั้งแต่ต้นจะช่วยลดปัญหาตอนขอคืนภาษีซื้อในภายหลัง
3. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
เมื่อจ่ายค่าบริการหรือค่าจ้างให้บุคคลหรือนิติบุคคลอื่น ธุรกิจมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราที่กฎหมายกำหนด เช่น ค่าจ้างทำของหรือค่าบริการทั่วไป 3% ค่าเช่าทรัพย์สิน 5% ค่าโฆษณา 2% และค่าขนส่ง 1% แล้วนำส่งกรมสรรพากรพร้อมยื่นแบบ ภ.ง.ด.3 หรือ ภ.ง.ด.53 ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (หรือขยายเป็นวันที่ 15 หากยื่นผ่านระบบออนไลน์)
4. ภาษีธุรกิจเฉพาะ
ธุรกิจบางประเภท เช่น การให้เช่าซื้อ การขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร หรือธุรกิจสถาบันการเงิน ไม่ได้อยู่ในระบบ VAT แต่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแทน ซึ่งมีอัตราและฐานภาษีต่างจากภาษีมูลค่าเพิ่ม เจ้าของธุรกิจควรตรวจสอบตั้งแต่ต้นว่ากิจการของตนเข้าข่ายหรือไม่ เพื่อไม่ให้จดทะเบียนภาษีผิดประเภท
5. อากรแสตมป์
สัญญาทางธุรกิจหลายประเภท เช่น สัญญาจ้างทำของ สัญญากู้ยืมเงิน หรือหนังสือมอบอำนาจ กฎหมายกำหนดให้ต้องปิดอากรแสตมป์ตามอัตราที่ระบุในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ หากละเลยไม่ปิดอากรให้ครบถ้วน นอกจากจะมีเบี้ยปรับแล้ว สัญญานั้นอาจใช้เป็นพยานหลักฐานในชั้นศาลไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรโดยถูกต้อง
6. ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของพนักงานและประกันสังคม
เมื่อมีการจ้างพนักงาน นายจ้างมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินเดือนตามอัตราก้าวหน้าและนำส่งด้วยแบบ ภ.ง.ด.1 ทุกเดือน พร้อมทั้งขึ้นทะเบียนนายจ้างและลูกจ้างกับสำนักงานประกันสังคม เพื่อนำส่งเงินสมทบทั้งส่วนของนายจ้างและลูกจ้างภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไปเช่นกัน
7. ภาษีป้ายและภาษีท้องถิ่นอื่น ๆ
หากธุรกิจมีป้ายชื่อร้าน โลโก้ หรือป้ายโฆษณาติดตั้งอยู่ที่หน้าร้านหรืออาคาร อาจเข้าข่ายต้องเสียภาษีป้ายให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหากเป็นเจ้าของที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างที่ใช้ในกิจการ ก็ต้องพิจารณาภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างประจำปีด้วย ซึ่งเป็นภาษีที่เจ้าของธุรกิจมือใหม่มักมองข้ามเพราะไม่เกี่ยวข้องกับกรมสรรพากรโดยตรง
การวางแผนภาษีที่ดี ไม่ใช่การหลีกเลี่ยงภาษี แต่คือการจัดการให้ถูกต้องและใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีอย่างเต็มที่ตามที่กฎหมายอนุญาต
หากไม่มั่นใจในการคำนวณหรือยื่นแบบด้วยตนเอง การมีผู้เชี่ยวชาญด้านบัญชีและภาษีช่วยดูแลตั้งแต่วันแรกของการตั้งธุรกิจจะช่วยให้วางระบบภาษีได้ถูกต้องตั้งแต่ต้น และลดความเสี่ยงเรื่องค่าปรับและเบี้ยปรับเงินเพิ่มได้อย่างมากในระยะยาว
